COSMO TÜRKÇE – Almanya'da öne çıkan konularda bilgilendirici Türkçe podcast

Saksonya-Anhalt'taki seçimleri, açık ara farkla aşırı sağcı, İslam ve göç karşıtı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin kazanması bütün Almanya'da deprem etkisi yarattı. Partinin tehlike olarak gördüğü göçmenler, Müslümanlar, LGBTIQ+'lar, engelliler, demokratlar ve solcular büyük endişe içinde. Pek çok kentte protesto eylemleri düzenlenirken, Almanya'daki etnik, kültürel ve dini çeşitliliğin, ortak barışçıl yaşamın tehlikede olduğu ifade ediliyor. BZI Başkanı Didem Laçin Karabulut, COSMO Türkçe'ye verdiği demeçte kötümserliğe kapılmayıp herkesi mücadeleye çağırdı. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Serap Doğan var.

Aşırı sağcı, İslam ve göç karşıtı AfD Almanya'nın doğu eyaletlerinde zaten güçlüydü. Ancak yüzde 43,8'lik oy oranı son yılların rekoru. Berlin ve Mecklenburg-Vorpommern'da 20 Eylül'de yapılacak seçimlerde de oylarını katlaması bekleniyor. Batıda da güçlenen AfD, bir sonraki genel seçimlerde iktidara gelmeyi hedefliyor. AfD'nin Saksonya-Anhalt zaferi neden sadece bir eyalet seçimi olarak görülmemeli? Bunun tüm Almanya ve Avrupa için sonuçları neler olabilir? Prof. Dr. Burak Çopur, WDR COSMO Türkçe için yorumladı. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Serap Doğan var.

Arşak Yaşar Kurt, 1968'de Rizeli bir ailenin çocuğu olarak İstanbul'da doğdu. Sanatla ilk teması oyunculuktu; 80'lerin ortasında TRT yapımlarında rol aldı, tiyatroda oynadı. Avrupa'da gördüğü sokak sanatçıları ise ilk albümü "Sokak Şarkıları"na ilham verdi. Albüm 1993'te Köln'de kaydedildi, bir yıl sonra çıktı. Kısa süre sonra Berlin'e yerleşti. Hayatının en beklenmedik dönemeci 2007'de geldi. Hrant Dink için şarkı kaydetmek üzere gittiği Ermenistan'da, bir kitapçıda gördüğü CD kapağındaki yüz kendi yüzüne şaşırtıcı biçimde benziyordu. İstanbul'a dönüp aile büyükleriyle konuştuğunda öğrendi: Ailesi Rize'ye Van'dan göç etmişti ve Ermeni kökenliydi. Atası, soykırım sırasında dokuz yaşındayken Van'dan Karadeniz kıyısına yürümüş, ailesinin geri kalanı katledilmişti. Bu keşiften sonra vaftiz olup Arşak adını aldı; karar Türkiye'de tartışıldı, internette ciddi saldırılara maruz kaldı. Otuz yılı aşkın kariyerinde üretmeyi sürdüren Kurt, 12-13 Eylül'de Berlin'deki Ballhaus Prinzenallee'de sahnelenecek "Es war einmal – Afife Jale" oyununda Selahattin Pınar'ı canlandırıyor. Cosmo Türkçe'nin Bizden Biri serisinde Arşak Yaşar Kurt'la sunucumuz Aydın Işık sohbet etti.

Üç ayrı karar, dokuz yıla yakın tutukluluk, değişmeyen tek bir sonuç: Osman Kavala hâlâ cezaevinde. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi'nin 25 Ağustos tarihli kararında Türk yargısı için ağır bir ifade var: "adaletin açıkça inkârı". Mahkeme Kavala'nın mümkün olan en kısa sürede serbest bırakılmasını ve mahkûmiyetin bütün sonuçlarının ortadan kaldırılmasını istedi, 70 bin euro manevi tazminata hükmetti. Karar 15'e karşı 2 oyla çıktı ve nihai temyiz yolu kapalı. Külliye'den gelen ilk tepki sert oldu: Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, Türkiye'nin sözleşmeye taraf olma durumunu ve AİHM'e bireysel başvuru imkânını gözden geçirmeye zorlandığını söyledi. Ama bu çıkışa itiraz AKP saflarından da geldi. Bir AİHM kararı uygulanmazsa gerçekte ne oluyor? Strazburg'da Türkiye hakkında karar bekleyen 22 binden fazla başvuru var. Sözleşmeden çıkılırsa bu dosyalar ne olur? Ekibimizden Erkan Aslan son gelişmeleri aktarıyor. Ardından AİHM'de yıllarca yargıçlık yapmış emekli Büyükelçi Rıza Türmen ile konuşuyoruz. Mikrofonda Aydın Işık ve Erkan Aslan var.

Cybergrooming, yetişkinlerin internet ve dijital platformlar üzerinden çocuklarla cinsel amaçlı iletişim kurmasını ve onların güvenini kazanarak istismar etmeye çalışmasını ifade ediyor. Sosyal medya ağlarında ya da bilgisayar oyunlarında sahte hesaplarla çocukların akranı gibi davranan istismarcılar, zamanla güven ilişkisi kurarak çocuklardan cinsel içerikli fotoğraf veya video talep edebiliyor. Peki çocuklarımızı cybergrooming ve dijital cinsel istismardan nasıl koruyabiliriz? Böyle bir durumla karşılaştığımızda ne yapmalı ve hangi kurumlardan destek almalıyız? Bu soruları Kuzey Ren-Vestfalya Medya Kurumu Landesanstalt für Medien NRW'den Proje ve Sosyal Medya Sorumlusu Eda Engin'e sorduk. Mikrofonda Aydın Işık ve Erkan Aslan var.

Almanya’nın Saksonya-Anhalt eyaleti, 6 Eylül Pazar günü tarihi bir seçime hazırlanıyor. Anketlerde çok ciddi bir yanılma olmadığı takdirde Nasyonal Sosyalizm döneminin ardından ilk kez aşırı sağcı bir parti, bir Alman eyaletini yönetebilir. Bu durumun sadece eyaletle sınırlı kalmayacağı, ülke demokrasisinde ciddi bir kırılmaya yol açacağı konuşuluyor. Eyalet ve Almanya’daki göçmen kökenlilerde ise tedirginlik giderek artıyor. COSMO Türkçe, siyaset bilimci Prof. Dr. Emre Arslan ile Almanya’yı bekleyen tarihi dönemeci konuştu. Mikrofonda Aydın Işık ve Erkan Aslan var.

Düşünün, dedeniz bundan neredeyse 60 sene önce Almanya'daki küçük bir şehre işçi olarak geliyor ve gün geliyor, siz o kente belediye başkanı oluyorsunuz. 80 bin nüfuslu Bonn Bad Godesberg'in Belediye Başkanı olan Feyza Yıldız, başarı hikayesini podcast WDR Cosmo Türkçe'de anlattı. Darmstadt Teknik Üniversitesi’nde Eğitim Bilimleri alanında yüksek lisans yapan ve sonrasında Federal İstatistik Dairesi’nde görev üstlenen Feyza Yıldız, moderatörümüz Aydın Işık 'ın hayatına, kariyerine ve neden CDU'da politikaya atıldığına ilişkin sorularını yanıtladı. İlginç bir sohbet sizi bekliyor.

Turizm sezonu devam ederken Türkiye’nin Akdeniz sahillerinde ortaya çıkan plastik atık görüntüleri, kamuoyunda büyük endişe uyandırdı. Avrupa’nın en büyük plastik atık ithalatçısı olan Türkiye’ye geri dönüşüm amaçlı sokulan plastiklerin, ilgili şirketler tarafından denetimsiz ve gelişigüzel bir şekilde doğaya bırakıldığı anlaşılıyor. İşletmelerin rant odaklı yaptığı bu yasa dışı uygulama turizm sektörünü milyarlarca dolarlık zarara uğratırken, mikroplastiklerin çevre ve insana olan maliyeti bunun çok ötesinde. Cosmo Türkçe, deniz biyoloğu Prof. Dr. Sedat Gündoğdu ile Türkiye’nin plastik atık sorununu konuştu. Mikrofonda Aydın Işık ve Serap Doğan var.

Türkiye ve İsrail arasında uzun süredir diplomatik düzeyde devam eden gerginlik, Suriye topraklarında tehlikeli bir askeri gerginliğe dönüştü. İsrail son olarak Türkiye sınırına 70 km mesafedeki Ebu Zuhur Hava Üssü’nü vurdu. Netanyahu yönetimi, Türkiye’nin burada kalıcı bir askerî varlık oluşturma niyetinde olduğunu iddia ediyor. Uzmanlar, iki ülkenin Orta Doğu’da kıyasıya bir nüfuz mücadelesi yürüttüğü görüşünde. Cosmo Türkçe, Orta Doğu’yu yakından takip eden gazeteci Hediye Levent ile Ankara-Tel Aviv hattında yükselen gerilimi konuştu. Mikrofonda Aydın Işık ve Serap Doğan var.

Almanya rekor bir sıcak yaz yaşıyor. Robert Koch Enstitüsü'ne göre 9 Ağustos itibarıyla yaklaşık 14 bin kişi sıcağa bağlı nedenlerle hayatını kaybetti. Şimdiye kadar kaydedilen en yüksek rakam bu! Bunun üzerine SPD'li beş federal bakan "sıcaktan koruma eylem planı" hazırladı. Ana başlıklar: yapı planlaması hukukunda iklime uyum, çalışanların aşırı sıcağa karşı korunması ve huzurevleri ile hastanelerde serinletme yatırımlarına destek. SPD ayrıca iklime uyum ve doğayı korumanın Anayasa'ya ortak görev olarak yazılmasını da istiyor. Birlik partileri bu değişikliğe mesafeli, Yeşiller ise destek sözü verdi. Peki bu plan aşırı sıcaklardan kaynaklı ölümleri önlemeye yeter mi? Konuyu SPD Berlin Milletvekili Dr. Turgut Altuğ ile konuştuk. Mikrofonda Aydın Işık ve Serap Doğan var.

Ona Wuppertal’da otobüse bindiğinizde şoför koltuğunda da rastlayabilirsiniz, akşam bir televizyon ekranında da... Özkan Lafatan çok yönlü bir isim. Yirmi yıldan beri Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu ve Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu yönetiminde gönüllü olarak görev yapıyor. Bugünlerde Sivas Madımak Katliamı sanıklarından üçünün, yaşadıkları Almanya’da yargılanmaları için yeni bir kampanya başlattı. Aynı zamanda Yol TV Genel Müdürü olan Özkan Lafatan ile uğraşlarını, televizyonculuk mesleğini ve hayat hikayesini konuştuk. Alevi deyişlerini seven Özkan Bey, bir de türkü söyledi. Mikrofonda Adnan Ağaç var.

Türkiye'de yargının hedefinde olan Süleymancılar, Almanya'da "İslam Kültür Merkezleri Birliği" (VİKZ) adı altında faaliyet gösteriyor. Cemaat, Almanya'daki Müslüman toplumun en eski ve en büyük çatı kuruluşlarından biri. Şimdiye kadar Alman iç istihbaratının radarına girmedi, siyasi çizgisi de pek eleştirilmedi. Köln'de inşa edilen genel merkez geçtiğimiz günlerde açıldı. Almanya’daki bu yapı ülke için risk taşıyor mu? Türkiye'deki operasyon ne anlama geliyor? Almanya Küresel ve Bölgesel Araştırmalar Enstitüsü (GIGA) uzmanı Dr. Hakkı Taş sorularımızı yanıtladı. Ekibimizden Elmas Topcu, cemaatin geçmişini ve Almanya'daki faaliyetlerini derledi. Mikrofonda Adnan Ağaç var.

Leipzig/Halle Havalimanı'nda patlayıcı ve fünyeyle donatılmış bir dronun bulunması Almanya'da güvenlik alarmına yol açtı. Federal Başsavcılık, olayın Almanya'nın ulaşım ve lojistik altyapısına yönelik ağır bir saldırı olabileceği şüphesiyle soruşturma yürütüyor. İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt ise olayı “hibrit saldırı senaryosu” ve yeni bir tehdit boyutu olarak nitelendiriyor. Olay Almanya'nın dron savunmasındaki eksikleri de yeniden tartışmaya açtı. Almanya teknik olarak dron saldırılarını tespit edip durdurabilecek kapasiteye sahip mi? Dronlar devletler arasındaki hibrit savaşın yeni silahına mı dönüşüyor? Konunun teknik boyutunu TU Berlin'den Prof. Dr. Şahin Albayrak, güvenlik ve Avrupa siyaseti boyutunu ise Brüksel Özgür Üniversitesi ve Avrupa Politikalar Merkezi’nde görev yapan Dr. Murat Seyrek ile konuştuk. Mikrofonda Adnan Ağaç ve Elmas Topcu var.

Almanya'da emeklilik reformu yeni bir tartışmaya yol açtı. Federal hükümetin Emeklilik Güvencesi Komisyonu, 45 yıl prim ödeyenlerin normal emeklilik yaşından önce kesintisiz emekli olma hakkının kaldırılmasını önerdi. Kamuoyunda “63 yaşında emeklilik” olarak bilinen uygulamada, 1964 ve sonrasında doğanlar bugün 45 yıllık sigortalılığın ardından en erken 65 yaşında kesintisiz emekli olabiliyor. Reforma sendikalar ve yedi eyalet başbakanı karşı çıkıyor. Peki 45 yıl çalışmak kesintisiz erken emeklilik için yeterli olmalı mı? Ağır işlerde çalışanlardan 67 yaşına kadar çalışmaları beklenebilir mi? Konuyu sendikacı Serdar Derventli ile konuştuk. Mikrofonda Adnan Ağaç ve Elmas Topcu var.

Gülbahar Kültür, 1965’te Ordu’da doğdu. On dört yaşına kadar İstanbul’da yaşadıktan sonra aile birleşimiyle Almanya'ya geldi. Bremen Üniversitesi Alman Dili-Edebiyatı Kültür Bilimleri bölümünü bitirdi. Üniversite yıllarında taksicilik yaptı. Şiir, öykü ve mizah yazıları yazdı. 1999 yılında WDR tarafından kurulan ve merkezi Köln’de olan Funkhaus Europa (sonraki adıyla Cosmo) bünyesinde müzik editörlüğü yaptı. Halen bu görevini sürdüren çok yönlü yazar, sunucumuz Aydın Işık'ın konuğu oldu. İlginç hikayesini anlattı.

Liverpool'un efsane futbolcusu Mohamed Salah artık Trabzonspor'da. Sadece Salah değil, Osimhen, Sane, Asensio, Ake ve Trossard gibi starlar da Türkiye'de top koşturuyor. Cuma günü başlayacak Süper Lig bir ünlüler geçidine dönüşmek üzere. Peki kulüpler bu pahalı oyuncuları kadrolarına nasıl katıyor? Bu transferler takımlara, Süper Lig'e ve Türkiye'ye neler kazandıracak? Ve en önemli soru: Bu sezon hangi takımın şampiyonluk şansı daha fazla? İşte futbolseverlerin kafasını meşgul eden bütün bu sorulara yanıtlar sunucumuz Aydın Işık ve WDR editörü Tuncay Özdamar'ın ilginç futbol sohbetinde. Başlama düdüğü çalsın!

"Terörsüz Türkiye" sürecinde önemli bir aşama daha geride kaldı. "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun", TBMM Genel Kurulu'nda 467 milletvekilinin oyuyla kabul edildi. 87 ret, 7 çekimser, 2 de mükerrer oy kullanıldı. Yasanın uygulanabilmesi için PKK'nin örgütsel varlığına son verdiğinin ve elindeki silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi gerekiyor. Bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilerek Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından yasanın öngördüğü hukuki süreç başlayacak. Çerçeve yasanın kabulünün Kürt sorununun çözümü ve Türkiye siyaseti için ne anlama geldiğini Almanya’da yaşayan HDP eski milletvekili Ertuğrul Kürkçü ile konuştuk. Gazeteci Can Dündar yorumladı. Mikrofonda Aydın Işık ve Adnan Ağaç var.

Temmuz sonunda Fas sınırındaki İspanya toprağı Ceuta'ya 72 bin göçmen ulaştı. Büyük kısmı sahil ve deniz yoluyla gerçekleşen geçişler, kentte insani ve güvenlik krizine yol açtı. 100 kişi yaşamını yitirdi. İspanya hükümeti orduyu devreye sokarken, Avrupa Birliği içinde sınırların korunmasına dair tartışma yeniden alevlendi. İtalya, İspanya'dan hava ve deniz yoluyla gelen yolculara yönelik geçici sınır kontrolleri başlattı. İspanya da buna karşılık İtalya'dan gelen yolcuları kontrol etmeye başladı. Peki bu kitlesel göç hareketi neden yaşandı? Sosyal medyada yayılan yanlış bilgiler nasıl bir rol oynadi? Avrupa Birliği bu olaydan sonra sınırlarını korumak için nasıl bir strateji izleyecek? Konuyu Strazburg'ta Avrupa gündemini izleyen gazeteci Kayhan Karaca ile konuştuk. Ekibimizden Adnan Ağaç son gelişmeleri derledi. Mikrofonda Aydın Işık var.

Barbaros Altuğ, 2016’da Türkiye'deki darbe girişiminin ardından önce Paris’e yerleşmiş, 2018’den bu yana ise Berlin’de yaşıyor. Berlin’de yazar olarak resmi kurum ve örgütlerden büyük destek gördüğünü aktarıyor. Türkçe yazdığı kitaplar için bile fon bulabilmiş. "Uzun Bir Kışın En Karanlık Gecesi" adlı kitabı Eylül ayında Almanca olarak piyasaya çıkacak. Çok yönlü yazar İstanbul’u artık “eski bir sevgili” olarak tanımlıyor. Berlin’i çok sevmesine ve burada kendini mutlu hissetmesine rağmen aşırı sağcı parti AfD’nin gün geçtikçe güç kazanması onu endişelendiriyor. LGBTİ+ aktivisti de olan Barbaros Altuğ ile sunucumuz Eren Mahir Gencer sohbet etti.

Türkiye’den erişime engellenmesine rağmen 14 milyon kez izlenen “Ölü Deniz” gösterisi yüzünden tutuklanan Deniz Göktaş, Çorlu’daki "kuyu tipi" cezaevinde tutuluyor. Stand-up sanatçısı hakkında çıkan haber ve kamuoyu tepkisinde hissedilir bir azalma var. Deniz Göktaş'ın tutuklanmasına gerekçe olarak “dini değerleri alenen aşağılama” ve "Cumhurbaşkanına hakaret" suçlamaları gösteriliyor. Benzer bir gösteri Almanya'da oynansa ne olurdu? Bu soruyu mizah sanatçısı Muhsin Omurca ile konuştuk. Ekibimizden Erkan Aslan son gelişmeleri derledi. Mikrofonda Eren M. Gençer var.